Święta i niestrawność – jak polepszyć trawienie?

Święta to czas szczególny, każdy z nas obiecuje sobie, że tym razem będzie umiar, bo nie lubimy uczucia przejedzenia. Potem jednak często kończy się niestrawnością, wyrzutami sumienia i bólem brzucha. Co w takiej sytuacji robić? Co może nam pomóc?

święta

Zioła

Niektóre zioła mogą mieć zbawienny wpływ na nasze możliwości trawienia. Głównie za sprawą zwiększania wydzielania soków żołądkowych, poprawienia perystaltyki jelit, stymulowanie wydzielanie żółci oraz pobudzania skurczów pęcherzyka żółciowego. To będzie miało bardzo duży wpływ np. na trawienie tłuszczów. Takie działanie wywiera między innymi mięta. Dodatkowo może ona wpływać pozytywnie na bóle brzucha oraz na dolegliwości związane z IBS (zespołem jelita nadwrażliwego), nie powodując przy tym większych efektów niepożądanych [1, 2].

Kolejnymi ziołami wpływającymi bardzo pozytywnie na trawienie jest rumianek i melisa. To drugie zioło może wpływać także bardzo pozytywnie na odczucie stresu i zasypianie, ponieważ działa relaksująco. Poprawia także perystaltykę jelit. Rumianek natomiast będzie wpływał pozytywnie na wydzielanie żółci, zmniejszanie wzdęć przez hamowanie fermentacji w jelitach, a dzięki temu zmniejszał uczucie pełności [3].

Co ważne, bardzo dobrym połączeniem może okazać się mieszanka tych trzech ziół. Taki napar będzie bardzo dobrze działał na trawienie i nasze odczucia po obfitym posiłku.

Dobrze jest jeszcze wspomnieć o mniszku lekarskim oraz arcydzięglu, które także mogą wpływać pozytywnie na trawienie. Ten pierwszy będzie wpływał na wydzielanie soków trawiennych, żółci oraz przeciwdziała zaparciom. Arcydzięgiel będzie działał także rozkurczowo, co może wpływać pozytywnie na odczucie po spożyciu zbyt obfitego posiłku [4].

Nie sposób przeoczyć także pozytywne działanie fenkułu włoskiego, czyli kopru włoskiego. To ziele wpływa pozytywnie na zgagę, wzdęcia i niestrawności. Anetol zawarty w koprze działa wiatropędnie i rozkurczająco. Poprawia także wydzielanie żółci i soków żołądkowych. Nie zaleca się go jednak kobietom w ciąży, karmiącym i niemowlakom [5].

Trzeba natomiast pamiętać, że napary należy pić przed lub wraz z posiłkiem.

Przyprawy i dodatki

W poprawie samopoczucia po spożyciu dużej ilości jedzenia może nam pomóc dodanie odpowiednich dodatków do potrawy. Jednymi z nich są przyprawy i nie może tutaj zabraknąć kminku! Jego działanie głównie skupia się na zmniejszaniu gazów. Jego wiatropędny wpływ może okazać się zbawienny.

Nie możemy także zapomnieć o oregano, bazylii i kurkumie. To pierwsze będzie działać pozytywnie na narządy wydzielnicze, głównie ślinianki, wątrobę oraz trzustkę. Roślina ta działa także rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit oraz drogi żółciowe. Bazylia natomiast poprawia przyswajanie składników odżywczych, zapobiega skurczom żołądka. Do działania prozdrowotnego olejku bazyliowego dochodzi także zmniejszenie nudności, chociaż potrzeba będzie raczej większego stężenia niż w samych suszonych ziołach [6, 7, 8].

Kurkumina zawarta w kurkumie ma działanie przeciwwymiotne, zapobiega odbijaniom, regurgitacjom i wzdęciom. Jej działanie prozdrowotne jednak jest dużo szersze, głównie za sprawą potencjału przeciwzapalnego.

Jeśli chodzi o trawienie i zdrowie wątroby, możemy wspomnieć także o ostropeście plamistym. Ta roślina wykazuje działanie ochronne na komórki wątroby [9].

Herbatki ziołowe

W wielu przypadkach gotowe „herbatki” kupione w sklepach ziołowych będą miały wyżej wymienione produkty w składzie. Często jednak mogą być domieszki innych ziół, które mogą wchodzić w interakcje z lekami.

Głównie w tym przypadku mam na myśli dziurawiec, który co prawda ma pozytywny wpływ na wydzielanie żółci czy soków żołądkowych, jednak będzie negatywnie wpływał na metabolizm leków. Do grona niebezpiecznych połączeń zaliczamy dziurawiec z lekami:

  • przeciwzakrzepowymi — ziele to zmniejsza działanie tych leków, przez co może dochodzić do zakrzepów,
  • antykoncepcyjnymi — może obniżać działanie leków antykoncepcyjnych,
  • przeciwwirusowymi, teofiliną i digoksyną — może obniżać działanie tych leków,
  • przeciwdepresyjnymi — może doprowadzić do rozwoju tzw. zespołu serotoninowego (objawia się nadpobudliwością tachykardią, wzrostem ciśnienia krwi, halucynacjami) lub manii [10].

Melisy i pokrzywy natomiast nie stosujemy razem z lekami uspokajającymi, może dość do nadmiernej senności i otępienia. Mniszek lekarski może wchodzić w interakcje z antybiotykami (cyprofloksacyna), suplementami litu (pokrzywa też) czy diuretykami.

Święta a umiar

Święta i umiar, śmiesznie to może brzmieć dla niektórych, jednak będzie to chyba najlepszy lek na niestrawność, przynajmniej jeśli mówimy o przejedzeniu. Alkohol, mak, kofeina, nadmiar cukru, ostre przyprawy mogą prowadzić do wystąpienia zgagi.

Umiar należy także zachować w kontekście alkoholu. W święta potrawy są dość tłuste, a wbrew obiegowej opinii, tłuszcz i alkohol to nie jest dobre połączenie, ponieważ może doprowadzić do zapalenia trzustki.

Święta a aktywność fizyczna

Nie należy zapominać o aktywności fizycznej, która faktycznie może nieść za sobą bardzo pozytywne konsekwencje w kontekście trawienia. Nic tak nie będzie wpływać pozytywnie na perystaltykę jelit jak ruch! To zapobiegnie zaleganiu treści pokarmowej w jelitach, a co za tym idzie nadmiernej fermentacji. Po kolacji, spacer!

Źródła:

1. Chumpitazi B., Kearns G., Shulman R.: Review article: the physiological effects and safety of peppermint oil and its efficacy in irritable bowel syndrome and other functional disorders. Aliment Pharmacol Ther 2018, 47, 6, 738-752

2. Alammar N., Wang L., Saberi B., Nanavati J., Holtmann G., Shinohara R. Mullin G.: The impact of peppermint oil on the irritable bowel syndrome: a meta-analysis of the pooled clinical data. BMC complementary and alternative medicine 2019, 19, 1, 21

3. Grys A., Kania M., Baraniak J.: Rumianek – pospolita roślina zielarska o różnorodnych właściwościach biologicznych i leczniczych. Postępy Fitoterapii 2014, 2, 90-93

4. Sweeney B., Vora M., Ulbricht C., Basch E.: Evidence-based systematic review of dandelion (Taraxacum officinale) by natural standard research collaboration. J Herb Pharmacother 2005, 5, 1, 79-93

5. Szajewska H., Socha P., Horvath A., Rybak A., Zalewski B., Nehring-Gugulska M., Mojska H., Czerwionka-Szaflarska M., Gajewska D., Helwich E., Jackowska T., Książyk J., Lauterbach R., Olczak-Kowalczyk D., Weker H.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne 2021, 18

6. Przybylska S.: Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy. Probl Hig Epidemiol 2015, 96, 2, 414-420

7. Wierońska J.: Kurkuma – roślinne panaceum. Wszechświat 2017, 118, 4

8. Kintzios S.: Oregano. Handbook of Herbs and Spices 2012, 417–436

9. Nurzyńska-Wierdak R., Dyduch J., Sawicka A., Łabuda H., Buczkowska H.: Ostropest plamisty (Silybum marianum [L .]Gaertn.) – fitochemia i efekty terapeutyczne. ANNALES HORTICULTURAE, 2018, VOL. XXVIII.

10. Gałuszko M., Cubała W.: Rola dziurawca w leczeniu depresji. Psychiatria Viamedica 2005, 2, 2, 93-96

mgr Kamil Paprotny

Właściciel, autor

Dietetyk kliniczny specjalizujący się w chorobach metabolicznych, specjalista w poradni diabetologicznej, edukator

Zobacz także: